अकोला जिल्हा प्रतिनिधी
महाराष्ट्र संदेश न्युज ! ऑनलाईन अकोला:- कर्मचारी राज्य विमा (ESI) योजना ही एक सामाजिक सुरक्षा विमा योजना आहे जी लाभार्थी आणि त्यांच्या अवलंबितांना वैद्यकीय उपचार लाभ, बेरोजगारी रोख लाभ (केवळ विशिष्ट प्रकरणांमध्ये) आणि मातृत्व लाभ (महिला कामगारांच्या बाबतीत) मिळविण्यास सक्षम करते. कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाने वैद्यकीय आपत्तींपासून कामगारांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी ESI योजना सुरू केली.
दहापेक्षा जास्त कामगार (काही राज्यांमध्ये २०) काम करणाऱ्या कोणत्याही कारखान्याने किंवा आस्थापनेने त्यांच्या कर्मचाऱ्यांची ESI योजनेअंतर्गत नोंदणी करणे आवश्यक आहे. कर्मचारी राज्य विमा महामंडळ (ESIC) ESI योजनेचे व्यवस्थापन करते. ESIC ही ESI कायदा, १९४८ अंतर्गत स्थापन झालेली एक स्वायत्त संस्था आहे आणि ESI योजनेचे नियमन करते. कर्मचारी राज्य विमा (ESI) योजना ही एक सामाजिक सुरक्षा विमा योजना आहे जी लाभार्थी आणि त्यांच्या अवलंबितांना वैद्यकीय उपचार लाभ, बेरोजगारी रोख लाभ (केवळ विशिष्ट प्रकरणांमध्ये) आणि मातृत्व लाभ (महिला कामगारांच्या बाबतीत) मिळविण्यास सक्षम करते. कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाने वैद्यकीय आपत्तींपासून कामगारांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी ESI योजना सुरू केली.
ईएसआय कार्ड किंवा ई-पेहचन कार्ड म्हणजे काय? ईएसआय कार्ड हे ईएसआय योजनेअंतर्गत नोंदणीकृत विमाधारक व्यक्ती/कामगार/कर्मचाऱ्यांना दिले जाणारे आरोग्य कार्ड आहे. ईएसआय योजनेअंतर्गत येणारे कामगार ईएसआय नेटवर्क रुग्णालये किंवा दवाखान्यांमध्ये ईएसआय कार्ड किंवा ई-पहिचान कार्ड सादर करून वैद्यकीय आणि आजारपण लाभांचा दावा करू शकतात. ईएसआय योजनेअंतर्गत विमाधारक व्यक्ती/लाभार्थी आणि त्यांच्या अवलंबितांच्या वैद्यकीय खर्चासाठी विमा संरक्षणाच्या स्वरूपात हे फायदे दिले जातात. ईएसआय कार्ड हे ईएसआय योजनेअंतर्गत नोंदणी केलेल्या सर्व कामगारांना विमाधारक व्यक्तीला दोन कार्ड दिले जात होते, एक स्वतःसाठी आणि एक त्याच्या/तिच्या अवलंबितांसाठी. तथापि, रुग्णालयांमध्ये वैद्यकीय सुविधांचा लाभ घेण्यासाठी विमाधारक व्यक्तीला ईएसआय कार्डची प्रत्यक्ष प्रत सादर करणे आवश्यक आहे.जेव्हा विमाधारक व्यक्तीचे अवलंबित दुसऱ्या शहरात राहतात, तेव्हा ते ईएसआय योजनेअंतर्गत वैद्यकीय सुविधा/लाभ मिळविण्यासाठी ईएसआय रुग्णालयांमध्ये विमाधारक व्यक्तीचे ईएसआय कार्ड वापरू शकतात.
ईएसआय कायदा, १९४८ अंतर्गत विविध वैद्यकीय योजनांचा लाभ घेण्यासाठी ईएसआय कार्ड अनिवार्य आहे. जेव्हा ईएसआय योजनेअंतर्गत येणारे कामगार/विमाधारक व्यक्ती रोजगाराशी संबंधित दुखापतीमुळे मृत्युमुखी पडतात/कालबाह्य होतात कमाई करण्यास अक्षम होतात, तेव्हा ते अपंगत्व लाभासाठी पात्र असतात. किंवा तेव्हा त्यांचे अवलंबित पेन्शन लाभांसाठी पात्र असतात ईएसआय कार्डमुळे हे फायदे सहजपणे मिळू शकतात.
परंतु बऱ्याच दिवसापासून ईएसआय स्मार्ट कार्ड बंद करून ई पहचान कार्ड कामगार विमेदारांना वापरण्यासाठी सुचना देण्यात आल्या असून सध्याच्या स्मार्ट कार्ड च्या डिजिटल युगात स्मार्ट नोंदणीकृत विमाधारक व्यक्ती/कामगार/कर्मचाऱ्यांना इ पहेचान कार्ड अनिवार्य केले असून हे पहचान कार्ड एका A4 साईजच्या कागदावर येते जे घडी करू करू फाटुन जाते किंवा सोबत ठेवणे अत्यंत जिकरीचे आहे म्हणून इ पहेचान कार्ड ऐवजी डिजिटल स्मार्ट ESI कार्ड उपलब्ध करून द्यावे. ते डिजिटल स्मार्ट कार्ड सोबत घेऊन व कुठेही जाता येईल जेणेकरून नोंदणीकृत विमाधारक व्यक्ती/कामगार/कर्मचाऱ्यांना विमेदारांना ते सोईस्कर होईल. अशी मागणी सामाजिक कार्यकर्ते उमेश इंगळे यांनी केन्द्रीय आरोग्य मंत्री यांना ईमेल द्वारा पाठवलेल्या पत्राद्वारे केली आहे.
